على زمانى قمشه اى

386

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

اتفاق بود ، در ثبت نگاه داشت و هرچه را مورد اختلاف بود ، ناديده انگاشت . وى سپس مىافزايد كه 15 سال بر اين‌گونه سپرى گشت ، پس آنگاه روجر دوم بر آن شد تا صحت گفتار را دربارهء طول و عرض بلاد از روى يقين بداند ، پس لوح نقشه‌اى را به وى ارائه كردند . اجزاء آن را با مقياس آهنين آزمود و به مقايسهء نظر مؤلفان پرداخت ، تا به واقعيت دست‌يافت ، سپس فرمود تا كره‌اى ضخيم و بزرگ از نقرهء خالص براى او به وزن 400 رطل رومى ( هر رطل 112 درم است ) بسازند . و چون آماده شد ، صورت 7 اقليم با همهء اجزاء ، سواحل ، جلگه‌ها ، خليج‌ها ، درياها ، رودها و جز آن را بر آن نقش كردند ، پس آنگاه فرمان داد تا كتابى مطابق شكل‌ها تأليف شود ، با ذكر جزئيات ، از جمله اخلاق ، مذهب ، پوشاك ، زينت و زبان و آن را نزهة المشتاق فى اختراق الآفاق بنامند و اين در دههء اول ژانويهء 1154 مطابق با شوال 548 بود . با مقايسهء تاريخ پايان نگارش كتاب و تاريخ مرگ روجر دوم ، مىتوان دريافت كه زمان اتمام كتاب ميان 6 تا 7 هفته پيش از درگذشت فرمانرواى سيسيل بوده است . پادشاه نورمان در اواخر زندگى به بيمارى سختى دچار شد كه اميد شفاى آن نمىرفت . از شتابى كه در بعضى فصول به‌ويژه از فصل دوم كتاب ادريسى مشهود است ، چنين مىنمايد كه فرمانرواى سيسيل آرزو داشته تا پيش از پايان عمر ، كتابى را كه انديشهء تأليفش از او بوده است ، مشاهده كند . پيرامون نقش ادريسى در تأليف كتاب ، در نسخه‌هاى مختلف ، اندك تناقضى مشهود است . نگارش كتاب گاه به او ، و زمانى به روجر دوم نسبت داده مىشود ، ولى با اين وصف ترديد نيست كه مؤلف كتاب ، ادريسى بوده است . صفدى در شرح احوال روجر فرمانرواى سيسيل مىنويسد كه وى از شريف ادريسى صاحب كتاب نزهة المشتاق دعوت كرد تا صورتى از نقشهء جهان را